Eigenlijk streeft CUT_ altijd wel naar muziek met een boodschap, maar nog niet eerder diepte het Amsterdamse electroduo een centraal thema zo uit als op het nieuwe album FEMINONE. De plaat vormt een muzikaal onderzoek naar hoe het is om vrouw te zijn in de moderne tijd. En dan biedt CUT_ bij het album ook nog een speciale box aan, bedoeld om van het luisteren een multi-zintuigelijke ervaring te maken. Genoeg redenen om zangeres en songwriter Belle Doron – samen met producer Sebastiaan Dutilh de spil van de band – aan te laten schuiven voor een levendig gesprek.
Hoewel de feministische rode draad van FEMINONE redelijk organisch tot stand kwam, ontstond tijdens het maakproces een belangrijke motor om het onderwerp verder uit te diepen: Doron raakte in verwachting van een meisjestweeling. De zwangerschap liet haar uitgebreid nadenken over de positie van de vrouw in deze moderne tijd. ‘Voor ons was het krijgen van kinderen niet meteen een hele evidente beslissing, ook met het oog op hoe de wereld er nu uitziet. Niet alleen de fysieke wereld, maar ook de digitale wereld.’
Een vorm van twijfel waar wel meer mensen mee rondlopen momenteel.
‘Eigenlijk illustreer ik dat heel erg in het nummer Convincer. Dat gaat over een kinderwens. Toen ik dat schreef, was ik met mijn partner aan het nadenken over het krijgen van kinderen. Ik bezing dat in Convincer vanuit het perspectief van een jonge vrouw. Naar het refrein toe stel ik de vraag: wil ik wel een mens – en al helemaal een jonge vrouw – op deze wereld zetten? Een wereld waarin je online presence zo belangrijk en dominant is, maar ook heel gevaarlijk kan zijn.’
Wat was jouw grootste zorg tijdens de zwangerschap?
‘De positie van vrouwen blijft nog steeds wankel. We zijn er nog niet. In sommige cirkels zijn we al heel ver, maar in heel veel gedeeltes van de wereld en zelfs in onze vooruitstrevende maatschappij zijn er echt nog wel momenten waarop ik met onderwerpen als seksisme moet dealen. En om mij heen nóg heel veel vrouwen. In Convincer zing ik over de angst om een jonge vrouw op de wereld te zetten, maar toen wist ik nog niet dat ik een kindje zou krijgen. En al helemaal niet dat het ook nog twee meisjes zouden zijn…’
Uiteindelijk zijn jullie toch aan het avontuur van kinderen begonnen.
‘Het leek ons altijd al heel leuk, maar we zijn allebei nogal gesteld op onze autonomie. Om ons heen zagen we dat je heel veel van je leven en je flexibiliteit kunt behouden als je één kind hebt. Dus dat werd onze uitgesproken wens: om één kindje te krijgen. Maar dat is dus van nul naar twee gegaan, hahaha. Wat uiteindelijk de doorslag heeft gegeven, is dat wij onze kinderen een mooie basis kunnen geven. We zitten in Nederland, we hebben een goede relatie, de financiële middelen, een mooi huis. Als het ons gegeven was om een kind op de wereld te zetten, dan zou de start in ieder geval goed zijn. Als de omstandigheden niet stabiel waren geweest, dan zouden we het ook niet doen.’
Juist ook de clubscene is een plek waar heel veel protest en demonstraties geboren worden. Als je rondloopt in die subcultuur, dan zit daar heel veel vuur.
Voel je die zorgen die tijdens de zwangerschap bij je opkwamen nog steeds?
‘Het is wel spannend. Hoe ga je ze opvoeden? Hoe ga je ze weerbaar maken? Hoe ga je ze zo maken dat ze kunnen floreren in deze wereld? Maar ik vind het ook wel heel leuk dat daar een grote taak en uitdaging ligt. Om twee vrouwen in deze wereld te brengen die mijn boodschap en onze boodschap kunnen voortzetten. Die het feministische vaandel verder kunnen dragen.’
Zusterschap
Op het album FEMINONE vormt het ‘vrouw zijn’ van begin tot eind het centrale thema. Ook voor CUT_ een primeur. ‘Mijn teksten zijn altijd wel persoonlijk en maatschappijkritisch, maar het was nooit een hele eenduidige boodschap. Dit is de eerste keer dat er zo’n centraal thema is, al was dat niet ons uitgangspunt. Het is ontstaan door wat er in onze levens is gebeurd op het moment dat het album is gemaakt.’
Is zo’n duidelijke rode draad in jullie muziek goed bevallen?
‘Ik vind dat wel heel fijn, daardoor heeft het album een heel duidelijk verhaal. Als je een verhaal hebt dat duidelijk te communiceren valt, dan is het ook makkelijker om mensen te bereiken. Het was heel leuk om dat op deze manier vorm te geven.’
Het album onderzoekt verschillende kanten van ‘vrouw zijn’. Wat betekent dat onderwerp voor jou?
‘Ik heb zelf nooit helemaal in het hokje van de typische vrouw gepast. Soms was dat heel lastig, want alles wat als mooi of gewaardeerd wordt ervaren, valt in het hoekje waar ik niet altijd in val. Maar aan de andere kant werkt het ook heel bevrijdend. Vandaar ook de titel FEMINONE. Termen als ‘feminien’ of ‘femininity’ kloppen niet meer altijd met wat we tegenwoordig zien als ‘vrouwelijk’. Ik zie mezelf wel als vrouw, maar het vrouw zijn is voor mij veel meer fluïde.’
Door jouw zwangerschap ging je dieper nadenken over de moeilijkheden die vrouwen tegenkomen in de moderne tijd. Liet het je ook juist extra bewust nadenken over de positieve kanten van het vrouwelijke?
‘Dat is wel een interessante vraag.’ Doron denkt even na. ‘Je bent geneigd om heel erg te focussen op waar je voor moet oppassen, waar je ze sterk in wil maken. Wat ik heel leuk vind is dat je als moeder echt de pinnacle of femininity bent. Ik heb er heel erg van genoten om zwanger te zijn. Dat had ik niet verwacht, omdat ik helemaal niet zo’n moederlijk type ben. Ik vond het ook heel leuk als mensen naar me toe kwamen om mijn buik aan te raken. En de mensen die dat deden, waren eigenlijk altijd andere vrouwen, vaak al wat oudere moeders. Daardoor ben ik me meer bewust geworden dat er eigenlijk altijd een soort onuitgesproken zusterschap tussen vrouwen bestaat. Dat je elkaar op de schouders neemt, elkaar ondersteunt en elkaar viert. Ik vind het heel erg verdrietig als ik vrouwen zie die elkaar naar beneden halen.’
In welke nummers komt de kracht van vrouwen het meest naar voren wat jou betreft?
‘In het tweede couplet van Eyes Wide noem ik allemaal vrouwelijke artiesten die ik bewonder, als een soort van ode. Demonised heb ik geschreven over de problematiek die in Afghanistan speelt momenteel, waar vrouwen in de afgelopen jaren steeds meer vrijheid is ontnomen. Vrouwen mogen daar op dit moment niet in de zorg werken of hun stem gebruiken in het openbaar. Dat is echt heel eng. Moet je je voorstellen: als je daar gaat bevallen, dan mag je niet geholpen worden door een vrouw. Dat móét een man doen. Het is zo’n enge onderdrukking, maar het is heel effectief. Je hebt de helft van de bevolking onder de duim. Maar daarin zie ik ook juist de kracht van vrouwen. Zij gaan echt door deze situatie heen breken. Hun tijd komt nog wel, dat weet ik zeker. Demonised gaat in dat opzicht over de angst van de man voor de kracht van de vrouw. De kracht van het geven van leven is iets magisch en de angst daarvoor zorgt dat vrouwen worden onderdrukt.’
In Convincer zing ik over de angst om een jonge vrouw op de wereld te zetten, maar toen wist ik nog niet dat ik een kindje zou krijgen. En al helemaal niet dat het ook nog twee meisjes zouden zijn…
Protestmuziek
CUT_ toont op FEMINONE de kracht van de vrouw, maar uit ook de nodige kritiek op de maatschappij. Je zou het album gerust protestmuziek kunnen noemen. Protestmuziek waarop gedanst kan worden. ‘We denken bij protestmuziek allemaal aan iemand als Bob Dylan. De soapbox met akoestische gitaar. Maar juist ook de clubscene is een plek waar heel veel protest en demonstraties geboren worden. Als je rondloopt in die subcultuur, dan zit daar heel veel vuur. Heel veel mensen die opkomen voor de meer kwetsbaren in deze samenleving. Er is ook heel interessant wetenschappelijk onderzoek gedaan naar demonstraties en protesten in de underground clubscene. Ik vind het leuk om de mensen die dat misschien niet weten met het album daarmee in aanraking te laten komen. Het is heel mooi namelijk; een hele mooie scene.’
Ben je niet bang dat mensen door de diepere boodschap van FEMINONE heen gaan dansen?
‘Als je bijvoorbeeld de breakdown van Demonised neemt: daar hoor je eigenlijk alleen maar mijn stem met strijkers en een productie achterin, waarbij de nadruk juist heel erg op de tekst ligt. Het is best wel een theatraal gedeelte, maar dat kan ook in dat genre. Dat wordt niet als overdreven of onprettig ervaren. En juist in die breakdown komt het verhaal heel sterk naar voren, omdat je dan ineens wordt stilgezet en je moet luisteren naar de stem.’
Waar hebben jullie bij het maken van dit album het meest mee geëxperimenteerd?
‘Wij staan altijd een beetje met één been in het één en met één been in het ander. We zijn én pop en bandjes, maar we zijn óók club en dansbaar. Dat is ook soms wel een beetje lastig, want niemand weet heel goed waar ze ons moeten plaatsen. We hebben een aantal jaren geleden besloten om het commerciële oogpunt los te laten en ons te verdiepen in de kunst die wij zelf willen maken. Wat volgens mij resulteert in heel mooi werk, maar ook niet per se het meest commercieel ingestoken is. Het experiment zit ‘m denk ik voornamelijk in het combineren van liedjes met sounds die nog nooit iemand heeft gehoord. Sebastiaan heeft bijvoorbeeld in coronatijd heel veel met de modular synthesizer geoefend. Dat is een grillig instrument, soms is het moeilijk te voorspellen wat eruit gaat komen en klinkt het heel abstract. Wij hebben daar nu veel sounds uitgehaald en in popmuziek proberen te verwerken.’
Dus voor een album met soms behoorlijk zware thematiek was het toch leuk om te maken?
‘We hebben heel veel plezier gehad. Heel veel lol gehad met de songs en in de grapjes en gekke geluidjes die erin zitten verborgen. Het klinkt gek, maar het is voor ons relatief licht album. Er zit veel lichtvoetigheid in, ook al snap ik wel dat heel veel mensen dat niet zo zullen ervaren. We zijn van nature vrij snel wat zwaar op de hand en we wilden het op FEMINONE speelser houden.’
Ik heb er heel erg van genoten om zwanger te zijn. Dat had ik niet verwacht, omdat ik helemaal niet zo’n moederlijk type ben.
Muziek inclusiever maken
Een ander bijzonder aspect aan het album is de mogelijkheid om een speciaal pakketje aan te vragen. Daarin zitten artikelen die verschillende zintuigen prikkelen tijdens het luisteren naar FEMINONE. Een concept dat CUT_ eerder succesvol toepaste tijdens de The Ritual-tournee en nu dus meeneemt naar het nieuwe album. ‘Tijdens de shows van The Ritual hebben we ervaren dat het een enorme verrijking is van je ervaring. Het pakketje bij FEMINONE prikkelt elke twee nummers een ander zintuig.’
Wat willen jullie daarmee bereiken?
‘Aan de ene kant de beleving van het album nog rijker maken. Maar ook de muziek inclusiever maken voor mensen die het misschien niet vol kunnen ervaren. Slecht kunnen horen natuurlijk, maar ook bijvoorbeeld niet goed kunnen zien. Dan kun je de muziek wel horen, maar mis je ook een stuk beleving. Onze hele brand bestaat ook uit beeld, dus als je dat mist, heb je toch door tast of reuk of smaak iets anders wat het album verrijkt.’
Welke emotie overheerst uiteindelijk op het album wat jou betreft?
‘Ik denk toch wel kracht. De kracht als vrouw, als mens, als bondgenoot. Ik hoop heel erg dat het een soort verbroedering en kracht opwekt bij de luisteraar. Een gevoel van: ‘We got this together.’ Ook tijdens de liveshows. Ik zie ik heel erg voor me dat mensen een hele verbindende ervaring hebben met elkaar. Dat mensen met heel veel plezier en vol energie en zelfvertrouwen uit de show komen.’ Met een glimlach: ‘En daarbij worden alle zintuigen ook zeker weer geprikkeld.’
