Tot nu toe heeft José González nooit echt de reputatie opgebouwd als een uitgesproken protestzanger. Zijn muziek is vaak ingetogen en fungeert meer als achtergrondgeluid, en dat vindt hij helemaal niet erg. Maar zijn nieuwe album Against the Dying of the Light (dat op 27 maart uitkomt) zou weleens zijn meest urgente werk tot nu toe kunnen zijn.
González komt de Amsterdamse hotellobby binnenlopen, slechts op zijn sokken. Dit is zijn eerste interview over het nieuwe album, vertelt hij zichtbaar enthousiast. ‘Ik ben echt blij met deze plaat. Er zitten zoveel gedachten in. Het voelt alsof het eindelijk tijd is om erover te praten.’
Tegelijkertijd voelt het album voor hem al als verleden tijd. Zijn label wilde de plaat negen maanden voor de release ontvangen, dus nu reflecteert hij op teksten die hij meer dan een jaar geleden schreef. ‘Ik moest mijn geheugen opfrissen voor deze interviews door de nummers opnieuw te beluisteren en mijn teksten terug te lezen,’ legt hij uit.
Thematiek van het album
Ellika Henriksson
Waar González’ eerdere werk vaak los leek te staan van tijd en actualiteit, klinkt deze plaat bewuster geworteld in het nu. ‘Het was een bewuste keuze om met mijn muziek meer commentaar te geven op de huidige tijd,’ zegt hij. Muzikaal blijft hij trouw aan zijn basis: gitaar, zang en harmonieën. Maar in nummers als A Perfect Storm en Losing Game richt hij zich nadrukkelijk op de snelle technologische vooruitgang. Zijn betrokkenheid bij dit onderwerp is geen toeval. González studeerde biochemie en ontdekte hoe ver de mensheid is gevorderd met technologieën. ‘Mensen begrijpen de mechanismen van het leven, maar we creëren ontwikkelingen die verkeerd gebruikt kunnen worden.’
Die drang naar ontwikkeling vanuit de mens is nooit verdwenen. Wat volgens hem wel veranderd is, is de snelheid van die ontwikkelingen. ‘Die versnelling is exponentieel toegenomen in het digitale tijdperk. Sommige dingen voelen daardoor urgenter aan. Dus ja, ik ben bang. Maar ik ben ook ontzettend enthousiast over wat we kunnen bereiken.’
Die spanning vormt de kern van Against the Dying of the Light. Is het een protestalbum? González hoeft daar niet lang over na te denken. ‘Ja, het is een soort wake-up call. Een call to action. Een protest tegen domme ideeën en een pleidooi voor goede ideeën.’ Toch benadrukt hij dat kunst een ecosysteem is. Niet elke artiest hoeft de wereld te redden. ‘Ik houd van blije muziek, die moet ook blijven. Het zou verdrietig zijn als iedereen alleen maar over problemen zou zingen. Maar het is goed als sommige artiesten die rol op zich nemen.’
Fans negatiever dan gedacht
De spanning tussen technologie en menselijkheid werd voor González heel concreet bij de release van de single Pajarito. Het Spaanstalige nummer zelf is licht en kort, een anderhalve minuut durende levensbevestigende melodie, geschreven in het vliegtuig terwijl hij aan zijn kinderen dacht. Op zijn vorige album schreef hij een nummer voor zijn dochter. ‘Maar mijn zoon moest ook een nummer hebben,’ zegt hij met een glimlach. Beide kinderen zongen enthousiast mee toen hij het thuis speelde. De videoclip van het nummer, die volledig met AI is gemaakt, leidde tot een golf van negatieve reacties. ‘Meer dan negentig procent van de reacties was negatief,’ vertelt hij. De kritiek richtte zich niet op het nummer zelf, maar op het gebruik van kunstmatige intelligentie. Mensen spraken van ‘het verlies van authenticiteit’. González begrijpt die zorgen deels. ‘Een deel van de discussie gaat over: laten we AI kunst voor ons maken, en verliezen we dan onze menselijkheid? Tegelijkertijd wilde ik de techniek uit nieuwsgierigheid verkennen en bewust de dialoog aangaan.’
Wat hem verraste, was de intensiteit van de reacties van zijn eigen publiek. ‘Ik dacht dat misschien vijftig procent negatief zou zijn. Maar dit was veel meer.’ Hij vermoedt dat zijn publiek hem vooral waardeert om de intimiteit van een man met een gitaar. Kunstmatige intelligentie past niet in dat beeld. Desondanks gebruikte hij de clip ook als een brug naar de volgende singles, vooral naar Perfect Storm. Hij beschrijft het nummer als een ‘race naar een klif’: ‘grote bedrijven en techgiganten concurreren om als eerste door te breken, terwijl niemand precies weet hoe die technologie gecontroleerd moet worden zodra ze verder ontwikkeld is dan wijzelf.’
Het is een gewaagde opening voor een artiest die vaak met subtiliteit wordt geassocieerd. ‘Het voelde urgent. En eerlijk gezegd ook tof om zo te beginnen,’ zegt hij. ‘Het is ook een kant van mij.’
De juiste taal bij het nummer
Op Against the Dying of the Light zingt González in het Engels, Spaans en Zweeds. Ooit koos hij voor het Engels, omdat het voor hem minder direct aanvoelde, bijna als een beschermlaag. Zweeds en Spaans leken te dichtbij, te persoonlijk. Nu voelt hij zich echter op zijn gemak in al deze talen. ‘Ze hebben elk hun eigen smaak,’ legt hij uit. ‘Zweeds is conservatiever en rijker aan woorden, terwijl Engels en Spaans meer ruimte bieden voor metaforen.’
Ellika Henriksson
De track Rolls Slöja is uiteindelijk in het Zweeds gebleven, hoewel Gonzalez overwoog om het in het Engels te herschrijven. Hij wilde dat het nummer een verhaal vertelt, met een stijl die doet denken aan de Nederlander Cornelis Vreeswijk: op het eerste gezicht luchtig, maar met een scherpe inhoud. ‘Ik luister zelf graag naar Vreeswijk, in Zweden is hij onwijs populair. Als je alleen naar de muziek luistert, klinkt het prachtig, maar de tekst gaat over vrij zware thema’s.’
Het album tot leven brengen
González zal in 2026 gaan touren, in Amerika en Europa. Live wil hij het album in eerste instantie terugbrengen tot de essentie: solo, gitaar en stem. ‘Dat is hoe de songs bedoeld zijn,’ zegt hij. Misschien dat hij op een later moment met een orkest of koor zal spelen, maar voor nu kiest hij voor een intieme setting op het podium.
Diezelfde balans zoekt hij in zijn leven. Hij tourt nog steeds regelmatig, maar met bewuste pauzes om thuis te zijn bij zijn gezin. ‘Het tourleven kan je hele persoonlijkheid overnemen,’ zegt hij. Reizen helpt hem om dingen in perspectief te zien. ‘Als je alleen het nieuws volgt, lijkt de wereld één grote crisis. Maar wanneer je mensen ontmoet, zie je onze gedeelde menselijkheid en de schoonheid die iedereen in zich heeft.’
Het nieuwe album Against the Dying of the Light van José González is verschenen op 27 maart. González treedt op maandag 23 november op in TivoliVredenburg, Utrecht. Op het moment van schrijven zijn er nog kaarten beschikbaar.
